Platform Woonopgave

Platform Woonopgave wordt ondersteund door Stimuleringsfonds Creatieve Industrie.

Platform Woonopgave onderzoekt hoe de woonopgave en woningnood opgelost kan worden zonder dat er 1 mln woningen (ABF Research) per definitie bijgebouwd hoeven te worden.

In deze analyse worden vooral vragen gesteld, waartussen her en der de potenties al zichtbaar worden. Er zijn zo’n 1.000.000 tot 1.800.000
woningen te ‘vinden’ en er is nog ruimte in de kernen voor zo’n 1.000.000 woningen. Tenslotte liggen er voldoende maatschappelijke baten in de
zoektocht naar kwalitatieve woningen.

file:///C:/Users/niels/Downloads/Platform-Woonopgave-Analyse-Woonopgave-versie-230528.pdf

Platform Woonopgave signaleert de volgende belemmeringen:

  • Sterke afname vergunningen (bouwkosten, stikstof, toegenomen rente) en bouwstop ontwikkelaars
  • Stagnatie sociale woningbouw door verhuurdersheffing
  • Veel sloop, verkoop sociale woningbouw
  • Overstijging CO2 budget bij klassieke bouw.
  • Deel Bouwplanning in laaggelegen kwetsbare regio’s.

Platform Woonopgave legt de focus op de volgende maatregelen:

  • Kleinere woonruimten realiseren door splitsen. Potentiële toename van 500.000 woningen
  • 39km2 aan leegstaande gebouwen. Potentieel voor toename 390.000 woningen
  • Verborgen leegstand 33.000 gebouwen
  • Optopping daken 600.000 woningen (600km2 plat dak, eenlaagse verdichting)
  • Toevoegen levensloop bestendige woningen

Conclusies

In potentie zijn er zo’n 1.000.000 – 1.800.000 woningen ‘te vinden’ in bestaande gebouwen. Dat brengt een aantal voordelen met zich mee: er hoeft
minder verbouwd te worden wat gunstig is voor de stikstofuitstoot, de CO2-emissies, de bouwtijd en de bouwkosten. Daarnaast is het goed voor de
bestaande stad en wijken; gebouwen staan niet meer leeg en lokale voorzieningen krijgen meer aanloop.

Conclusies

De locaties van de woondeals lijken simpelweg gebaseerd te zijn op een gelijkmatige verdeling over het land; daar waar nu de meeste mensen
wonen, worden de meeste woningen bijgebouwd. Een werkelijke visie lijkt voorlopig te ontbreken. Met name een toekomstvisie over klimaatbestendigheid
lijkt niet mee te wegen in de gemaakte keuzes. Ondanks een helder statement dat ‘water en bodem sturend zijn’, worden er nog steeds grote aantallen
woningen in laaggelegen polders gepland. Terwijl er in de stad (naast het potentieel ‘te vinden’ aantal woningen in bestaande bebouwing) mogelijk nog
ruimte is voor 2 miljoen woningen. Het bouwen in laaggelegen polders lijkt in eerste instantie goedkoper, maar de bovenplanse kosten voor mobiliteit en de toekomstige schade maken het risicovol en erg duur. Wie gaat straks die dijk
betalen? Onderzoek toont aan dat een nieuwe woning in een bestaande wijk de gemeente meer waarde oplevert op de lange termijn. Daarnaast kan het verdichten in bestaande wijken ook zorgen voor een verbetering van het bestaande. De wijk wordt levendiger, er zijn middelen voor nieuwe voorzieningen, er zijn middelen voor het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad en de transities zoals die van energie of mobiliteit kunnen in de verdichtingsslag meegenomen worden.

Toename ouderen

Conclusies

Het lijkt alsof de nadruk momenteel vooral ligt op de aantallen woningen en minder op de werkelijke woonbehoeftes nu en in de toekomst. De huidige
vraag ligt bij betaalbare woningen, waar de markt niet in voorziet. De toekomstige vraag (de komende 10 jaar) ligt bij de ouderen. Als we met beiden geen rekening houden wordt de wooncrisis enkel groter en stijgen de kosten voor de ouderenzorg enorm. Op dit moment past onze woningvoorraad niet bij
de werkelijke samenstelling van de huishoudens, toch bouwen we voort op deze mismatch. Dit zal leiden tot een voorraad woningen die in de
toekomst nog minder past bij de steeds meer diverse samenstelling van de bevolking. Daarnaast wordt de druk op ‘woonkwaliteit’ steeds groter. De woning wordt een ‘product’ met amper collectieve ruimte, eenzijdig daglicht en een standaard plattegrond. Juist hier liggen potentiële maatschappelijke winsten die nu geen plek hebben in de bestaande ontwikkelmodellen.
Een gezonde woonomgeving, waar mensen elkaar tegenkomen, waar sociale controle is, waar mensen gestimuleerd worden te bewegen en waar groen is,
kan leiden tot een reductie van de zorgkosten.

Conclusie

Het lijkt alsof de nadruk momenteel vooral ligt op de aantallen woningen en minder op de werkelijke woonbehoeftes nu en in de toekomst. De huidige
vraag ligt bij betaalbare woningen, waar de markt niet in voorziet. De toekomstige vraag (de komende 10 jaar) ligt bij de ouderen. Als we met beiden geen rekening houden wordt de wooncrisis enkel groter
en stijgen de kosten voor de ouderenzorg enorm. Op dit moment past onze woningvoorraad niet bij de werkelijke samenstelling van de huishoudens,
toch bouwen we voort op deze mismatch. Dit zal leiden tot een voorraad woningen die in de toekomst nog minder past bij de steeds meer
diverse samenstelling van de bevolking. Daarnaast wordt de druk op ‘woonkwaliteit’ steeds groter. De woning wordt een ‘product’ met
amper collectieve ruimte, eenzijdig daglicht en een standaard plattegrond. Juist hier liggen potentiële maatschappelijke winsten die nu geen plek hebben
in de bestaande ontwikkelmodellen. Een gezonde woonomgeving, waar mensen elkaar tegenkomen, waar sociale controle is, waar mensen gestimuleerd worden te bewegen en waar groen is, kan leiden tot een reductie van de zorgkosten.

Analyse Woonopgave

Er is een wooncrisis. Voor veel mensen is het lastig een woning te vinden die tegelijkertijd betaalbaar is én past bij hun huishouden. Vanuit onze eigen achtergrond als architecten zien we dat het ontwerpen van woningen steeds minder een opgave is. De discussie gaat vooral over de bouwopgave in plaats van de woonopgave. Er is steeds minder ruimte voor woonkwaliteit; de woningen worden kleiner, donkerder, individueler en gelijktijdig duurder. De woning is een ‘product’ geworden en wordt geacht een zo standaard mogelijke plattegrond te hebben zodat deze door projectontwikkelaars gemakkelijk bij verschillende beleggers ‘weggezet’ kan worden. Wij waarderen dat er weer een minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening is, maar zien ook dat het deel ‘volkshuisvesting’ vooral bestaat uit het sluiten van ‘woondeals’. Wellicht is dit alles te begrijpen in het grotere politieke spectrum en in de dominantie van de markt op dit vlak. Deze analyse is niet
bedoeld als een kritiek op de minister, maar als een poging om te onderzoeken waar de kansen dan wél liggen. Meer dan ooit moeten we toekomstdenken.
Woningen hebben een lange levensduur, ze worden niet enkel gebouwd voor de eerste bewoners. De ecologische voetafdruk van de bouw is groot en veel nieuwbouwplannen zijn niet voldoende toekomstbestendig. Daarmee
wordt gebroken met een eeuwenoude traditie van visionaire ruimtelijke ordening en volkshuisvesting. Noodzakelijk startpunt is een heldere
bevraging en analyse van de opgave (waarmee wij in 2022 zijn begonnen) zodat
gezonde oplossingsrichtingen kunnen worden opgesteld. De focus ligt daarbij op het ruimtelijke perspectief en probeert met simpele vraagstellingen te achterhalen waar de kansen liggen. Het eerste doel is om deze analyse met jullie (vakgenoten en aanverwanten) verder aan te scherpen. De analyse claimt niet ‘af’ te zijn, maar een beter begrip van het woonsysteem en de ruimtelijke dimensies ervan te scheppen. Het tweede doel is om het platform te verbreden. Daarom mag iedereen de analyse –– onder creative commons-licentie –downloaden en gebruiken in ontwerp en verhaal. Tenslotte willen we in dit bredere collectief op zoek naar vervolgstappen. Hoe nu verder weten we nu nog niet. Er zijn door collega- architecten al vele goede ruimtelijke (deel)
oplossingen bedacht, maar hoe te zorgen dat de juiste oplossingen op de juiste plek terechtkomen? Hoe te zorgen dat er werkelijk ruimte komt (binnen de inrichting van de huidige woningmarkt) om deze vragen
werkelijk te beantwoorden? Welk beleid kan daarbij helpen? Welk ontwerpend onderzoek is nodig? Welke coalities moeten worden gevormd? Welke (nieuwe) ontwikkelmodellen moeten ruimte krijgen? Wil je meedenken? Laat een e mailadres achter en we houden je op de hoogte. Voor vragen, opmerkingen, aanvullingen mail naar info@platformwoonopgave.nl

Woondeals 2021

Toekomstige Woningvoorraad.

Ontwikkelmethodes

En nu?

En nu? De grootste veranderingen op de woningmarkt worden mogelijk niet ingezet door ruimtelijk ontwerp. Het is voor te stellen dat
een andere grondpolitiek of meer ruimte voor alternatieve ontwikkelmodellen een groter effect zal hebben. Voor ons, ruimtelijk ontwerpers, de
vraag; hoe kunnen wij bijdragen om dit belang te tonen? Hoe kunnen we laten zien wat dit kan opleveren? Welke samenwerkingen moeten we
aangaan om hiervoor niet enkel een ruimtelijk, maar een breder narratief op te stellen? En moeten we ons beter organiseren en meer samenwerken? Het zijn allemaal vragen waarnaar Platform Woonopgave erg nieuwsgierig is; hoe denken onze collega’s, aanverwante professionals en iedereen
die zich hiertoe geroepen voelt, hierover? Deze analyse mag iedereen downloaden en – onder een creative commons-licentie – delen en gebruiken.
De komende tijd willen we deze analyse in samenwerking aanscherpen en aanvullen. Daarnaast willen we het platform laten groeien en
het gesprek over de vragen (en mogelijke antwoorden) gaan voeren. We horen graag of die behoefte er is en hoe we dit gezamenlijk kunnen inrichten! info@
platformwoonopgave.nl