Maatwerkregel

Een maatwerkregel is een lokale uitwerking van een algemene regel van het Rijk of de provincie. Decentrale bestuursorganen kunnen alleen maatwerkregels stellen als ze daarvoor de bevoegdheid krijgen van een hoger bestuursorgaan.

https://iplo.nl/regelgeving/instrumenten/maatwerkregel/

Toepassing maatwerkregel

Met een maatwerkregel kan de provincie, de gemeente of het waterschap afwijken van algemene regels over activiteiten of ze aanvullen bij:

onvoorziene situaties
bijzondere gevallen
lokale omstandigheden
het bereiken van ambities voor de kwaliteit van de fysieke leefomgeving

Activiteiten waarvoor een maatwerkregel mogelijk is

Het Rijk en de provincie geven de mogelijkheid tot het stellen van een maatwerkregel expliciet aan bij de algemene regels in hun AMvB of omgevingsverordening.

Activiteiten waarvoor het Rijk een maatwerkregel mogelijk maakt

Het Rijk maakt het stellen van een maatwerkregel mogelijk voor regels over activiteiten in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent in popup) en het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent in popup).

Activiteit met algemene regels en mogelijkheid maatwerkregels	Geregeld in
beperkingengebiedactiviteit: hoofdspoorweg, lokale spoorweg of bijzondere spoorweg	hoofdstuk 9 Bal
beperkingengebiedactiviteit: luchthaven	hoofdstuk 10 Bal
(erfgoed) activiteiten die werelderfgoed betreffen	hoofdstuk 14 Bal
(erfgoed) rijksmonumentenactiviteit en andere activiteiten die een rijksmonument of voorbeschermd rijksmonument betreffen	hoofdstuk 13 Bal
gelegenheid bieden tot zwemmen en baden	hoofdstuk 15 Bal
lozingsactiviteit: afvalwater van schepen in binnenwateren	hoofdstuk 17 Bal
milieubelastende activiteit	hoofdstuk 2, 3, 4 en 5 Bal
(natuur) activiteit die verslechterende of significant verstorende gevolgen heeft voor een Natura 2000-gebied of een bijzonder nationaal natuurgebied	afdeling 11.1 Bal
(natuur) flora- en fauna-activiteit	afdeling 11.2 Bal
(natuur) activiteiten die houtopstanden, hout en houtproducten betreffen	afdeling 11.3 Bal

Activiteit met algemene regels en mogelijkheid maatwerkregels	Geregeld in
bouwen, of herbouwen van een bouwwerk	hoofdstuk 4 Bbl
gebruiken van een bouwwerk	hoofdstuk 6 Bbl

Activiteiten waarvoor de provincie een maatwerkregel mogelijk maakt

De provincie kan bij het stellen van algemene regels over activiteiten de mogelijkheid bieden tot het stellen van een maatwerkregel in het omgevingsplan of de waterschapsverordening. De provincie stelt die regels in de omgevingsverordening Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent in popup).

Inperking van de mogelijkheid van een maatwerkregel

Het stellen van maatwerkregels is alleen toegestaan als de algemene regels in de AMvB of omgevingsverordening die mogelijkheid geven. Zie artikel 4.6, lid 2 Omgevingswet. Belangrijk daarbij is dat een maatwerkregel niet alleen een regel kan zijn die afwijkt van een bepaald artikel, maar ook een regel kan zijn die de algemene regel aanvult. Denk bijvoorbeeld aan een extra informatieplicht bij het starten van een bepaalde activiteit. Een citaat uit de toelichting bij het Bal: ‘Als een regel in het omgevingsplan en eventueel omgevingsverordening ook van toepassing is op een activiteit die onder dit besluit valt, geldt die regel daarvoor als maatwerkregel’.

Verder kan het bevoegd gezag alleen maatwerkregels stellen binnen de maatschappelijke doelen Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent in popup) van de Omgevingswet. Dit volgt uit artikel 4.1, lid 1, van de Omgevingswet.

Inperking mogelijkheid maatwerkregel door het Rijk

Het Rijk beperkt de mogelijkheden voor maatwerkregels door:

maatwerkregels alleen open te stellen over de activiteiten in de bovenstaande tabellen
te bepalen dat met maatwerkregels de aanwijzing van activiteiten niet mag worden aangepast of uitgebreid
te bepalen dat met maatwerkregels geen aanvullende meldingsplichten of vergunningplichten voor een activiteit mogen ontstaan
maatwerkregels alleen open te stellen voor specifieke aangegeven onderwerpen
te bepalen dat maatwerkregels aan bepaalde minimumeisen uit het Europees recht moeten voldoen

Daarnaast bepaalt het Rijk dat het bevoegd gezag de maatwerkregels alleen kan stellen met de bedoeling en de doelen van de rijksregels voor de betreffende activiteit. Dit volgt uit artikel 4.6, lid 2, van de Omgevingswet. In paragraaf 4.3.2 van de Omgevingswet staan per activiteit de bedoeling (zie ‘met het oog op’) en doelen (zie ‘strekken ertoe dat’) vermeld.

Inperking mogelijkheid maatwerkregel door de provincie

Ook de provincie kan de mogelijkheden voor het stellen maatwerkregels in het omgevingsplan of de waterschapsverordening begrenzen/inperken. Dit doet de provincie bij de algemene regels in de omgevingsverordening.

Procedure maatwerkregel

Maatwerkregels van de decentrale overheden zijn onderdeel van de omgevingsverordening, het omgevingsplan of de waterschapsverordening. Het stellen van maatwerkregels volgt de procedure van het wijzigen van de omgevingsverordening, het omgevingsplan of de waterschapsverordening.

De bevoegdheid tot het stellen van maatwerkregels staat in een AMvB (Bal en Bbl) of in de omgevingsverordening. Het geven van de bevoegdheid aan een andere overheid om maatwerkregels te kunnen stellen volgt de procedure van wijzigen van een AMvB of de omgevingsverordening

Verschil maatwerkregel en maatwerkvoorschrift

Maatwerkregels hebben het voordeel dat ze voor een heel gebied of een hele categorie van activiteiten gelden. Het zijn immers algemene regels over activiteiten. Met een maatwerkvoorschrift kan het bevoegd gezag juist voor concrete gevallen afwijken van algemene regels.

In de tabel staan de verschillen tussen maatwerkvoorschrift en maatwerkregel.

Aspect	Maatwerkvoorschrift	Maatwerkregel
reactief/ proactief	reactief (bijvoorbeeld na een melding)	proactief (bijvoorbeeld naar aanleiding van de omgevingsvisie)
juridische vorm	beschikking	algemene decentrale regels
gericht tot	degene die de activiteit verricht	iedereen voor omschreven activiteiten en/of aangeduide locaties