Horeca

Horeca brengt leven in centra en reuring in gemengde gebieden. Maar horeca kan ook overlast geven op de omgeving. De Omgevingswet bevat regels en instrumenten om dit te voorkomen of om dit zoveel mogelijk te beperken.

https://iplo.nl/thema/toepassing-regels-praktijk/horeca/

Bouwregels horeca

Uit de bouw- en gebruiksregels van het omgevingsplan blijkt of een horecabedrijf op een bepaalde locatie is toegelaten. De technische bouwregels voor een bedrijf staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent in popup). De Alcoholwet bevat een eis aan de minimale vloeroppervlakte waaraan een horecabedrijf moet voldoen.

Inhoud

Ruimtelijke bouwregels omgevingsplan

De ruimtelijke bouwregels én de gebruiksregels samen regelen de ruimtelijke inpassing van horeca op een locatie. De ruimtelijke bouwregels regelen onder andere precieze locatie, bouwhoogte, oppervlakte en het soort horeca dat zich mag vestigen. Deze staan in het tijdelijk én nieuwe deel van het omgevingsplan.

Tijdelijk deel omgevingsplan

Het tijdelijk deel omgevingsplan Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent in popup) bestaat uit de ruimtelijke regels (o.a. bestemmingsplannen en beheersverordeningen) en de bruidsschat omgevingsplan Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent in popup). In beide delen staan ruimtelijk bouwregels.

Let op: de gemeente kan de ruimtelijke regels en de regels van de bruidsschat omgevingsplan wijzigen. De actuele regels van het omgevingsplan raadpleegt u in het onderdeel Regels op de kaart (verwijst naar een andere website) van het Omgevingsloket.

Ruimtelijke regels

Is horeca voor inwerkingtreding van de Omgevingswet op een locatie toegelaten, dan staan de ruimtelijke bouwregels eerst in de ruimtelijke regels van het tijdelijk deel van het omgevingsplan.

Bruidsschat: van rechtswege toegelaten bouwactiviteiten

In de bruidsschat omgevingsplan staan een aantal (bouw)activiteiten die van rechtswege in overeenstemming zijn met het omgevingsplan (paragraaf 22.2.7.3). Bouwplannen die vallen binnen deze bouwactiviteiten mogen dus worden uitgevoerd, ook al zijn ze in strijd met de ruimtelijke regels in het tijdelijk deel van het omgevingsplan. Het gaat bijvoorbeeld om het onder voorwaarden plaatsen van een schutting, een schuur of een uitbreiding van het gebouw.

Voldoet een bouwplan aan de voorwaarden van paragraaf 22.2.7.3 dan is er ook geen vergunningplicht voor de omgevingsplanactiviteit bouwwerken.

Meer informatie vindt u op de pagina Activiteiten van rechtswege in overeenstemming met het omgevingsplan.

Bruidsschat: omgevingsplanactiviteit bouwwerken

In artikel 22.26 bruidsschat van het tijdelijk deel omgevingsplan staat een vergunningplicht om vooraf het concrete bouwplan te toetsen aan de regels in het omgevingsplan. Hieronder valt het (ver)bouwen van een horecagebouw.

Er zijn 2 uitzonderingen op deze vergunningplicht:

de verbouwactiviteiten die in het Bbl zijn aangewezen als vergunningvrij voor de omgevingsplanactiviteit.
de (ver)bouwactiviteiten die zijn opgenomen in artikel 22.27 bruidsschat omgevingsplan. Deze bouwactiviteiten moeten wel passen binnen de ruimtelijke bouwregels in het tijdelijk deel van het omgevingsplan.

In sommige gevallen is ook een welstandstoets onderdeel van de beoordeling.

Nieuwe deel omgevingsplan

Vanaf de inwerkingtreding van de Omgevingswet kunnen er ook ruimtelijke bouwregels staan in het nieuwe deel van het omgevingsplan Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent in popup). Het omzetten van regels van het tijdelijk deel naar het nieuwe deel van het omgevingsplan moet eind 2031 klaar zijn. Met deze regels voldoet het bevoegd gezag aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Aspecten daarbij zijn onder andere bereikbaarheid en het milieu.

Meer informatie hierover vindt u op de pagina Toelaten horeca op een locatie.

Gebruiksregels omgevingsplan en bouwkundige aanpassingen

In het omgevingsplan staan soms gebruiksregels die tot bouwkundige aanpassingen van het gebouw kunnen leiden. Een voorbeeld voor horeca is de eis van een binnenwaarde van 35 dB(A) voor aanpandige woningen. Aan deze eis kan worden voldaan door de geluidsterkte aan te passen, maar er kan ook gekozen worden voor bouwkundige oplossingen (geluidisolatie).

Ruimtelijke bouwregels omgevingsvergunning omgevingsplanactiviteit

De ruimtelijke bouwregels kunnen ook in een omgevingsvergunning buitenplanse omgevingsplanactiviteit staan. Dit is het geval als een initiatief niet binnen de regels van het omgevingsplan past. De ruimtelijke bouwregels bestaan dan uit de aanvraag tezamen met eventuele vergunningvoorschriften. Later worden deze regels onderdeel van het omgevingsplan.

Een dergelijke omgevingsvergunning moet, net als het nieuwe deel van het omgevingsplan, voldoen aan het evenwichtig toedelen van functies aan locaties.

Meer informatie hierover vindt u op de pagina Toelaten horeca op een locatie.

Ruimtelijke bouwregels vergunningvrij, geen omgevingsplanactiviteit

In artikel 2.29 Bbl staat een aantal door het Rijk aangewezen (ver)bouwactiviteiten aan onder andere een horecagebouw, die altijd zonder omgevingsvergunning omgevingsplanactiviteit uitgevoerd mogen worden. De bouwregels in het omgevingsplan zijn niet van toepassing op deze vergunningvrije (ver)bouwactiviteiten. Naast normaal onderhoud gaat het onder andere over het onder voorwaarden plaatsen van een dakkapel of lichtkoepel en het plaatsen van zonnepanelen op het dak.

Bouwregels technische bouwactiviteit Bbl

In het Bbl staan de bouwregels voor de technische bouwactiviteit Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent in popup). Deze bouwregels zijn gericht op veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en bruikbaarheid.

Bouwregels en gebruiksfunctie

De regels voor bouwwerken in het Bbl zijn afgestemd op het gebruik van deze bouwwerken. Binnen een bouwwerk kan sprake zijn van verschillende soorten gebruik.

Voor een horecapand zijn de bouwregels van de gebruiksfunctie bijeenkomstfunctie Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent in popup) van belang.

Omgevingsvergunning voor de technische bouwactiviteit

Het soort bouwwerken wat bij een horecabedrijf noodzakelijk kan zijn, is zeer divers. De artikelen 2.25 Bbl (bouwwerken met een dak) en het artikel 2.26 Bbl (bouwwerken zonder een dak) regelen welke bouwactiviteiten vergunningplichtig zijn. Het gaat daarbij bijvoorbeeld over bouwwerken die hoger zijn dan 5 meter of die een hoofdgebouw worden. Het bouwen van een horecapand als hoofdgebouw is vergunningplichtig voor de technische bouwactiviteit. Het bouwen van een opslagloods van 4 meter hoog bij een horecapand wordt niet in deze artikelen aangewezen. Het bouwen van deze loods is dus niet vergunningplichtig.

Het bevoegd gezag beoordeelt aan de hand van de aanvraag of het horecapand voldoet aan de technische regels van het Bbl.

Lees meer op Omgevingsvergunning bij de technische bouwactiviteit.

Melding technische bouwactiviteit

In artikel 2.27, lid 1, onder a Bbl worden bepaalde bouwactiviteiten uitgezonderd van de aanwijzing van de vergunningplicht voor de technische bouwactiviteit in artikelen 2.25 en 2.26 Bbl. Dit is het geval voor bouwwerken die vallen onder gevolgklasse 1. Hiervoor geldt een bouwmelding. Voor horeca gaat het bijvoorbeeld om bijbehorende bouwwerken met niet meer dan 2 bouwlagen.

Lees meer op Melding bij de technische bouwactiviteit.

Technische bouwactiviteit zonder vergunning of melding

Bouwactiviteiten met betrekking tot bouwwerken van horeca kunnen op twee manieren zonder vergunning of melding voor de technische bouwactiviteit worden uitgevoerd:

Als deze niet zijn aangewezen als vergunningplichtig in de artikelen 2.25 en 2.26 Bbl. Bijvoorbeeld een fietsenstalling van 2 meter hoog.
Als deze zijn uitgezonderd van de aanwijzing als vergunningplichtig (artikel 2.27). Dat is onder andere het geval als:

een bestaand horecagebouw gedeeltelijk vernieuwd of veranderd wordt waarbij:
- de draagconstructie niet wijzigt
- de indeling in brandcompartimenten, subbrandcompartimenten of beschermde subbrandcompartimenten niet wijzigt
een bouwactiviteit met betrekking tot een bouwwerk specifiek uitgezonderd wordt van de aanwijzing van de vergunningplicht (artikel 2.27, lid 2 Bbl). Voorbeelden hiervan zijn het plaatsen van een lichtstraat in een dak of het plaatsen van een vlaggenmast van maximaal 6 meter hoog.

Meer informatie vindt u op de pagina Vergunningvrije technische bouwactiviteiten.

Bouwregels Alcoholwet

In artikel 10 Alcoholwet staat een minimale eis van een vloeroppervlakte van een horecabedrijf van 35 m².

Bouwregels vanwege bijzondere omstandigheden of locaties

Horeca vestigt zich soms op bijzondere locaties, bijvoorbeeld in of in de buurt van een natuurgebied of in een monument. Daarvoor kan dan een specifieke vergunningen nodig zijn, zoals omgevingsvergunning Natura 2000-activiteit, flora- en fauna-activiteit of rijksmonumentenactiviteit. Daarin kunnen specifieke bouwregels staan.

Gebruiksregels horeca

In het omgevingsplan staan de gebruiksregels waaraan een horecabedrijf moet voldoen. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent in popup) bevat voor horeca gebruiksregels gericht op brandveiligheid.

Gebruiksregels in het omgevingsplan

Bij inwerkingtreding van de Omgevingswet staan er voor horeca gebruiksregels in het nieuwe Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent in popup) en tijdelijke deel Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent in popup) van het omgevingsplan.

Tijdelijk deel omgevingsplan

Voor de verschillende milieuaspecten staan de meeste gebruiksregels in de bruidsschat omgevingsplan Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent in popup). Daarnaast kunnen ook in de bestaande planologische regels (bestemmingsplannen) in het tijdelijk deel omgevingsplan gebruiksregels staan. Die gaan dan vaak over terrassen.

Nieuw deel omgevingsplan

Voor het nieuwe deel bepaalt de gemeente in principe zelf of en welke gebruiksregels er voor horeca in het omgevingsplan komen. Daarbij moet het omgevingsplan voldoen aan het evenwichtig toedelen van functies. En aan de instructieregels uit het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). In het omgevingsplan staan daarom bijvoorbeeld bijna altijd gebruiksregels over geluid voor horeca. Lees meer informatie over het toelaten van horeca.

Meer informatie over de milieuaspecten bij horeca in het omgevingsplan vindt op de volgende pagina’s:

Gebruiksregels in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)

Ook het Bbl bevat gebruiksregels voor horeca. Deze regels uit hoofdstuk 6 richten zich vooral op het waarborgen van de brandveiligheid. Voorbeelden hiervan zijn het voorkomen van obstakels in vluchtroutes en de aanwezigheid van blusmiddelen.

Gebruiksmelding

De meldingsplicht geldt voor het uitoefenen van een aantal gebruiksfuncties in een bouwwerk. De gemeente en brandweer kunnen na de melding controleren of voldaan wordt aan de voorschriften voor brandveiligheid. Bij horeca is vrijwel altijd sprake van een bijeenkomstfunctie. Bijvoorbeeld een café of restaurant. Bij een bijeenkomstfunctie is bij meer dan 50 personen een gebruiksmelding nodig.

Er kan ook sprake zijn van een logiesfuncties. Bijvoorbeeld bij een hotel. Bij een logiesfunctie in een logiesgebouw is een gebruiksmelding nodig bij meer dan 10 personen.

Lees meer over de gebruiksmelding.

Gebruiksregels in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal)

In principe staan er in het Bal geen direct werkende regels gericht op de horeca. Horeca is door het Rijk niet aangewezen als een milieubelastende activiteit in hoofdstuk. 3 Bal. In een enkel geval kan er op een horecagelegenheid een bedrijfstakoverstijgende activiteit aanwezig zijn waarvoor regels uit het Bal gelden. Een voorbeeld hiervan is een propaantank voor een horecagelegenheid in het buitengebied.

Gemeentelijke verordeningen

Ook na de inwerkingtreding van de Omgevingswet blijven voor horecagelegenheden gemeentelijke verordeningen van belang. Daarbij is er wel een verschil tussen onderwerpen waarvoor er regels worden gesteld:

De regels voor de fysieke leefomgeving worden geregeld in het omgevingsplan. In de overgangsfase van het omgevingsplan blijven de regels uit de gemeentelijke verordeningen, zoals de Algemene plaatselijke verordening (Apv), gewoon van kracht. Deze moeten voor eind 2031 worden omgezet naar het omgevingsplan. Een voorbeeld hiervan zijn de regels over onversterkte muziek.
De regels voor openbare orde op basis van de Gemeentewet en de Alcoholwet. Denk daarbij aan de regels over openingstijden. Deze onderwerpen mogen niet in het omgevingsplan worden opgenomen en blijven onderdeel van de Apv of de Horecaverordening. Ook de exploitatievergunning blijft bestaan.

Gebruiksregels vanwege bijzondere omstandigheden of locaties

Horecagelegenheden staan soms op bijzondere locaties. Bijvoorbeeld in of in de buurt van een natuurgebied. Daarvoor zijn dan specifieke vergunningen nodig waarin specifieke gebruiksregels kunnen staan.

https://iplo.nl/thema/toepassing-regels-praktijk/horeca/toelaten/

Toelaten van horeca op een locatie

Via het omgevingsplan of een omgevingsvergunning omgevingsplanactiviteit wordt horeca op een locatie toegelaten. Bij deze ruimtelijke inpassing spelen verschillende omgevingsthema’s zoals geluid, geur en externe veiligheid een rol. Er gelden bij het toelaten van horeca verschillende instructieregels.

Belangrijkste kenmerken horeca

Horeca brengt leven in centra en in gemengde gebieden. Maar horeca kan ook overlast geven op de omgeving. Denk aan overlast door muziek of geuroverlast door een snackbar.

De omvang en aard van de horeca is mede bepalend voor de overlast die deze kan geven. Een grote horecagelegenheid, die ’s nachts open is met harde muziek, heeft een groter effect op de omgeving dan een kleinere, die alleen overdag open is met achtergrondmuziek.

Beleid horeca

Horeca is een activiteit die vrijwel uitsluitend op lokaal niveau speelt. Het beleid, zoals de omgevingsvisie, geeft aan wat de ambities en uitgangspunten zijn bij nieuwe horeca of uitbreiding van horeca.

In de gemeentelijke omgevingsvisie vindt een afweging plaats welke locatie(s) geschikt zijn voor horeca. Aspecten die hierbij een rol spelen zijn: ruimtelijke inpassing, hinder in de omgeving, concentratie of juist spreiding van horeca, behoefte, bereikbaarheid, beschikbaarheid grond, enzovoort.

Horecacategorieën

In het horecabeleid kan de gemeente gebruik maken van een Lijst van horecacategorieën. Daarin wordt onderscheid gemaakt in lichte horeca met weinig effect op de omgeving en zwaardere horeca met meer of veel effect op de omgeving. Aspecten die bij deze indeling een rol spelen zijn bijvoorbeeld geluid van muziek, verkeersaantrekkende werking, bereiden van etenswaren, schenken van alcohol en openingstijden. Op basis hiervan bepaalt een gemeente waar welk type horeca is toegestaan.

Terrassenbeleid

Voor de inpassing van terrassen kan een gemeente terrassenbeleid opstellen. Hierin is aangegeven onder welke voorwaarden terrassen worden toegestaan. Aspecten die hierbij een rol spelen zijn bijvoorbeeld locatie, omvang en stemgeluid.

Instrumenten toelaten horeca

Het toelaten van horeca gaat via het omgevingsplan of een buitenplanse omgevingsvergunning omgevingsplanactiviteit. Voor het omgevingsplan is de gemeente aan zet. De omgevingsvergunning is op aanvraag van de initiatiefnemer.

De motivering en afwegingen zijn in beide gevallen vergelijkbaar. Wel is een omgevingsvergunning omgevingsplanactiviteit concreter, omdat het gaat om de aanvraag van een concreet plan. Maatregelen zijn soms al in de aanvraag opgenomen of kunnen als voorwaarde bij de vergunning gelden.

Instructieregels

In het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) staan instructieregels van het Rijk die gemeenten in acht moeten nemen bij het toelaten van horeca in het omgevingsplan. Het gaat bijvoorbeeld om instructieregels voor geluid, externe veiligheid en luchtkwaliteit. Deze instructieregels zijn gericht op de veiligheid van de bezoekers van de horeca en het voorkomen van overlast op de omgeving.

Een overzicht van de instructieregels vindt u op de pagina Instructieregels Rijk over evenwichtige toedeling van functies aan locaties.

Omgevingsplan

Bij het toelaten van horeca in het omgevingsplan is het van belang dat er geen onaanvaardbare hinder ontstaat op de omgeving, door geur of geluid.

In het omgevingsplan kunnen toelatingsregels opgenomen worden voor nieuwe horeca. Deze bouw- en gebruiksregels zijn gericht op het evenwichtig toedelen van functies aan locaties.

Zo kan bijvoorbeeld een maximale horecacategorie gekoppeld worden aan de locatie. In een woongebied is in het algemeen een lagere categorie passend (met weinig uitstraling op de omgeving). In het centrum kan ook een zwaardere categorie passend zijn (bijvoorbeeld discotheek).

Ook kan gemeente regels opnemen voor terrassen, openingstijden of geluidswaarden. Dit is alleen nodig als het noodzakelijk is om hinder op de omgeving te voorkomen.

Terras

Een aandachtspunt bij het toelaten van horeca is het terras. Er kan hinder ontstaan op de omgeving door het stemgeluid van de bezoekers. Hinder kan voorkomen worden door onder andere te regelen dat het terras alleen op voldoende afstand tot de woningen wordt gerealiseerd. Of door het vastleggen van de ligging van het terras (straatzijde of binnenterrein). En door het beperken van de omvang van het terras of beperkte openingstijden.

Omgevingsthema’s toelaten horeca

Het is afhankelijk van het soort horeca en de locatie welke omgevingsthema’s bij het toelaten van belang zijn. U vindt meer informatie over het toelaten van horeca en omgevingsthema’s op de pagina’s:

Afhankelijk van de locatie kunnen ook andere omgevingsthema’s belangrijk zijn. Meer informatie over andere thema’s vindt u op de pagina Thema’s.